CHỈ ĐẠO DIỄN XUẤT LÀ GÌ?
Về lý thuyết, câu hỏi này có vẻ quá hiển nhiên. Nhưng trong thực tế, nhiều nhà làm phim mới bắt đầu (và thậm chí là một số nhà làm phim có kinh nghiệm) thường không biết trả lời sao khi đối diện với câu hỏi này.
Chỉ đạo diễn xuất không chỉ đơn giản như yêu cầu diễn viên làm gì trên set. Nó bao gồm nhiều giai đoạn và quá trình làm việc cường độ cao, gần gũi, quan tâm tới diễn viên. Quá trình này bao gồm tuyển diễn viên (casting), thảo luận tiền kỳ, phân tích kịch bản, tập dượt trước, và quá trình khi diễn viên và đạo diễn làm việc trên set.
Diễn xuất là một kỹ năng vừa cụ thể, vừa cần có cảm hứng lẫn nghiêm túc, nói chúng là vô cùng phức tạp chứ không đơn giản như vẻ bề ngoài. Nghệ thuật trình diễn đã được nghiên cứu và thực hành hàng nghìn năm, vượt xa khỏi phạm vi của bộ phim. Do vậy, đạo diễn cần phải biết ngôn ngữ của diễn xuất, làm quen với nhiều cách tiếp cận khác nhau, và hiểu diễn viên đang tìm kiếm gì từ đạo diễn.
Vậy diễn viên muốn gì từ đạo diễn? Tất nhiên, câu trả lời là tùy từng diễn viên. Nhưng đầu tiên, họ muốn được thúc đẩy để thực hiện diễn xuất tốt nhất của họ.
Nói cách khác, họ muốn biết đạo diễn hiểu kịch bản và chủ ý của bộ phim, cũng như vai trò của diễn viên trong đó. Họ cũng muốn biến đạo diễn có thể và sẽ giao tiếp chủ ý đó với diễn viên bằng những ghi chú và chỉ đạo có thể thực hiện được.
Tham khảo:
- Khóa học Nghiệp vụ đạo diễn tại TPHCM
- Khóa học làm phim cơ bản tại TPHCM
- Khóa học làm phim cơ bản tại Hà Nội
TUYỂN DIỄN VIÊN - CASTING
Để làm việc với diễn viên, đầu tiên người đạo diễn phải tuyển đúng người đúng dự án. Tuy nhiên, đạo diễn không phải là người quyết định duy nhất diễn viên nào sẽ xuất hiện trong phim vì nhà sản xuất và giám đốc casting cũng sẽ có ảnh hưởng nhất định. Đôi khi, tùy từng dự án phim mà nhà sản xuất có tiếng nói lấn át cả đạo diễn. Ở đây, ta sẽ bàn tới vai trò đạo diễn khi có quyền quyết định tới quá trình tuyển diễn viên.
Bốn phẩm chất mà đạo diễn nên lưu ý khi tuyển diễn viên gồm: khả năng của diễn viên, Trình độ của họ, Trực giác của họ, Cảm quan của họ.
Đạo diễn có thể nắm được những phẩm chất trên thông qua xem các vai trước đây của diễn viên hoặc ghi chú trong buổi tuyển diễn viên. Nếu diễn viên không thể thay đổi diễn xuất dựa trên các ghi chú, có thể người này không hợp vai.
Đạo diễn phải tự hỏi bản thân nếu diễn viên phù hợp với vai diễn thì sẽ như thế nào. Điều này không chỉ dựa trên ngoại hình, mà hãy nghĩ đến cả tính khí bên trong. Họ có thể tài năng, nhưng họ có thực sự kết nối với nhân vật không?
Đạo diễn nên cân nhắc liệu họ có thể làm việc được với đồng nghiệp khác. Điều này đặc biệt quan trọng trong quá trình quay phim vì đây là một quá trình cộng tác làm việc cường độ cao.
Điều trên có liên quan đến yếu tố thứ tư cần cân nhắc: Mối quan hệ giữa các tuyển diễn viên. Có lý do nhiều đạo diễn tiếp tục cộng tác lại với cùng một số diễn viên (ví dụ như đạo diễn Martin Scorsese). Thời gian sẽ tạo ra mối quan hệ sâu sắc hơn với những kinh nghiệm vô giá trên set. Hãy cân nhắc cả mối quan hệ diễn viên sẽ cần với các diễn viên khác trong những vai diễn khác. Sự kết nối giữa họ là như thế nào?
Sau khi đã tuyển diễn viên, sau đây là thời gian để bắt đầu chuẩn bị nhân vật.
Tham khảo:
- Khóa học Nghiệp vụ đạo diễn tại TPHCM
- Khóa học làm phim cơ bản tại TPHCM
- Khóa học làm phim cơ bản tại Hà Nội
3. Làm việc với các lựa chọn của diễn viên
Dành đủ thời gian cho diễn viên, bạn sẽ được nghe một từ lặp đi lặp lại: Lựa chọn. Nhìn chung, công việc của diễn viên là đưa ra các lựa chọn về nhân vật của họ. Họ sẽ làm gì trong một cảnh phim được đưa ra? Tại sao?
Các lựa chọn mà diễn viên đưa ra kích hoạt đời sống bên trong. Một mẹo để diễn viên chuẩn bị là tìm ra những lựa chọn để (1) kết nối với ý nghĩa sâu sắc và mới mẻ nhất của kịch bản, (2) kích thích diễn viên, nắm bắt trí tưởng tượng của diễn viên để (3) diễn viên có thể kết nối với chúng bằng sự thành thật của cảm xúc và đến với những nơi chốn người diễn viên cần đến.”
Các lựa chọn và thảo luận về chúng sẽ thường bắt đầu diễn ra trong giai đoạn tiền kỳ và tập dượt. Diễn viên giỏi sẽ nghĩ về các lựa chọn khi đọc kịch bản. Thông thường, những lựa chọn này sẽ thay đổi và định hình khi on set, tùy thuộc vào các diễn viên đối tác trong cảnh phim hoặc những sự tiết lộ trong một khoảnh khắc nào đó.
Để đến được những lựa chọn tiềm năng, diễn viên sẽ phải hỏi những câu hỏi. Đây là khi đạo diễn phải vào cuộc. Ví dụ như khi nhân vật của diễn viên trong một cảnh tránh nói thật với người bạn trai về một ngày đi làm. Diễn viên có thể hỏi đạo diễn: “Tại sao nhân vật của tôi lại nói dối với người bạn trai?”.
Con đường hành động dễ thấy nhất ở đây là để đạo diễn trả lời câu hỏi – “Tôi nghĩ là vì nhân vật cảm thấy tội lỗi”. Nhưng thông thường, đạo diễn có thể muốn diễn viên tự tìm thấy câu trả lời để động cơ trong cảnh được diễn viên nắm giữ sâu sắc hơn. Trong trường hợp này, đạo diễn có thể hỏi lại diễn viên: “Thế bạn nghĩ sao về điều này?”.
Đôi khi, các lựa chọn của diễn viên thường được nắm giữ một cách riêng tư, nhưng bằng cách đặt câu hỏi và trả lời, quá trình đưa ra lựa chọn có thể trở thành cộng tác thành công giữa đạo diễn và diễn viên.
